Libertarianizm

Zapewne mało kto wie, że w Polsce działa – dość prężnie – Partia Libertariańska. Warto więc przypomnieć sobie czym jest libertarianizm.

Libertarianizm to idea, która uznaje wolność za najwyższą wartość w życiu, polityce i gospodarce. Wolność nie może być jednak nieograniczona; jej granice wyznacza wolność innego człowieka. Zgrabnie ujmuje to amerykańskie przysłowie, które mówi: twoja wolność do wymachiwania pięściami kończy się cal od mojego nosa. Samuel Edward Konkin w swoim dziele Nowy manifest libertariański napisał, że ‚libertarianizm wyprowadza całą swoją filozofię z jednego prostego założenia: inicjowanie agresji albo grożenie jej zainicjowaniem, jest złe i zakazane – wszystko inne jest dozwolone’. Według Murraya Rothbarda ‚libertarianizm opiera się na prawie własności do własnego ciała oraz wszystkich rzeczy, które weszły w nasze posiadanie w wyniku użycia tego ciała (pracy, wymiany handlowej, otrzymania podarunku)’. Inaczej mówiąc, każdy ma prawo w dowolny sposób używać swojego ciała oraz swojej własności, pod warunkiem, że nie łamie tym prawa własności innej osoby. Prawo własności jest, zdaniem libertarian, jednym z podstawowych praw człowieka i jest zaliczane do tzw. praw naturalnych.

Libertarianizm jest ideologią antypaństwową; państwo jest postrzegane jako narzędzie ograniczania wolności, łamania prawa własności, stosowania przymusu i wywoływania wojen. Według libertarian prawo powinno być proste, zrozumiałe dla każdego obywatela, a władza nie powinna mieć istotnego wpływu na życie jednostek. W ramach libertarianizmu istnieje jednak kilka prądów myślowych, które w różny sposób podchodzą do problemu państwa. Minarchiści uważają, że rola państwa powinna zostać ograniczona do absolutnego minimum, czyli powinno ono odpowiadać jedynie za bezpieczeństwo wewnętrzne (policja), zewnętrzne (armia), rozstrzyganie sporów (sądy) i organizowanie obywateli w sytuacjach nadzwyczajnych (klęski żywiołowe). Wszelkie inne sfery, w tym także emisja pieniądza, powinny być sprywatyzowane, a podatki powinny być dobrowolne. Anarchokapitaliści żądają całkowitego zniesienia jakiejkolwiek władzy, sprywatyzowanie każdego dobra i pozostawienie wszelkiej organizacji procesom rynkowym.

Libertarianizm głosi równość wszystkich ludzi wobec prawa i ładu naturalnego. To znaczy, że każdy człowiek powinien mieć te same szanse i podlegać tym samym prawom, ale już od niego zależy w jaki sposób to wykorzysta. Ponieważ istnieją naturalne różnice pomiędzy ludźmi, zatem społeczność libertariańska powinna się charakteryzować dużą różnorodnością, gdzie każdy dąży do realizacji swoich celów samodzielnie, lub z dobrowolną pomocą innych, wykorzystując do tego potencjał, który posiada. Libertarianizm odrzuca wszelki egalitaryzm, gdyż niedopuszczalne jest aby komukolwiek ograniczać jego możliwości, celem wspierania innych. Jakikolwiek sens tracą też takie pojęcia jak: prawa kobiet, mniejszości, imigrantów, klas itp. gdyż istnieją tylko prawa człowieka, a te są jednakowe dla każdego, bez względu na to kim jest i skąd pochodzi.

Idea wolności głoszona przez libertarian oznacza także, że nie można zakazywać tego, co w powszechnym odczuciu uchodzi za zło, np. używania narkotyków, prostytucji, posiadania broni itp. Jednak nie można z tego wyciągnąć wniosku, że liberalizm odrzuca moralność, wręcz przeciwnie libertarianizm dąży do wprowadzenia ładu moralnego, ale nie drogą przymusu (zakazów i nakazów), ale drogą respektowania prawa naturalnego. W tym zakresie libertarianom blisko do idei konserwatywnych, które zakładają istnienie ładu naturalnego, jako odwiecznego i trwałego, który jest podstawą organizowania się ludzi w rodziny i grupy.

Idee libertariańskie włączają do swojego programu różne partie. Idee te są szczególnie żywe w Stanach Zjednoczonych. Istnieje tam Partia Libertariańska, ale nie ma ona politycznego znaczenia. Natomiast idee libertariańskie rozwijają się jako odłamy Partii Republikańskiej. Najbardziej znanym przedstawicielem tego nurtu jest Ron Paul, który startował w prawyborach prezydenckich w 2012 roku i w niektórych stanach uzyskiwał bardzo dobre wyniki. W Polsce, poza Partią Libertariańską, idee libertariańskie ma w swoim programie Nowa Prawica Janusza Korwin Mikkego. Istnieje też szereg stowarzyszeń i fundacji stawiających sobie za cel popularyzowanie libertarianizmu. Jedną z najbardziej znanych inicjatyw jest portal Libertarianin.org. W niniejszym wpisie wykorzystałem m.in. informacje zawarte w artykule Wojciecha Mazurkiewicza pt. Założenia libertarianizmu, zamieszczonym na tym portalu. Ciekawe jest również Forum libertarian, jako miejsce wymiany poglądów.

Czołowymi przedstawicielami libertarianizmu byli: Murray Rothbard, Ludwig von Mises, Friedrich Hayek, Robert Nozick, Karl Hess, Jay Albert Nock, Samuel Konkin, a z żyjących: Hans-Hermann Hoppe i Lew Rockwell.

Klasycy libertarianizmu. U góry od lewej: Murray Rothbard, Ludwig von Mises, Friedrich Hayek. U dołu od ewej: Robert Nozick, Ron Paul, Hans-Hermann Hoppe.

Zostaw komentarz