Dyktatura ciemniaków

Dyktatura ciemniaków

Początek roku 1968 był w PRL bardzo niespokojny. W styczniu władze zdecydowały o zdjęciu z afisza spektaklu Dziady w reżyserii Kazimierza Dejmka, który miał premierę w Teatrze Narodowym ledwie dwa miesiące wcześniej. Jak stwierdził ówczesny władca Polski – chociaż formalnie tylko szeregowy poseł – Władysław Gomułka: ‚Przedstawienia „Dziadów” Dejmka stały się polityczną odskocznią o wymowie antyradzieckiej’. Decyzja władz spotkała się ze sprzeciwem środowisk intelektualnych i dała początek protestom studenckim (wydarzenia marcowe), które zostały później brutalnie spacyfikowane. Na zebraniu Związku Literatów Polskich w Warszawie, w lutym 1968 r., postanowiono uchwalić rezolucję protestacyjną skierowaną do władz. W dyskusji głos zabrał m.in. Stefan Kisielewski (na zdjęciu), który użył określenia; dyktatura ciemniaków dla nazwania systemu władzy w ówczesnej Polsce. Określenie to, rzucone przez Kisielewskiego zupełnie mimochodem, zrobiło później niebywałą karierę ze względu na swoją trafność i lapidarność. Z drugiej strony podziałało na władze jak czerwona płachta na byka, w szczególności rozwścieczyło Władysława Gomułkę, który był bardzo przewrażliwiony na swoim punkcie, a przy tym pamiętliwy i mściwy. W kilka dni po swoim słynnym wystąpieniu, Stefan Kisielewski został dotkliwie pobity przez tzw. nieznanych sprawców.

dyktatura ciemniaków

Dyktatura ciemniaków w PRL polegała m.in. na tym, że faktyczny ośrodek władzy był zupełnie oderwany od konstytucyjnych organów państwa: rządu, parlamentu i Rady Państwa, które to organy wykonywały jedynie polecenia płynące z gmachu usytuowanego w Warszawie na rogu Alej Jerozolimskich i Nowego Światu. Nie istniał, znany w cywilizowanym świecie, trójpodział władzy, bowiem sądy były całkowicie podporządkowane partii rządzącej, a wyroki w ważnych sprawach zapadały w siedzibie partii i były tylko firmowane przez usłużnych sędziów. Symbolicznym tego przykładem był wyrok śmierci (który wykonano) i wyroki dożywotniego więzienia, które zapadły w roku 1964 w związku z tzw. aferą mięsną polegającą na nieprawidłowościach w handlu mięsem i fałszowaniu faktur. Rządzący Polską Władysław Gomułka nakazał wtedy surowe kary dla odstraszenia innych potencjalnych aferzystów, a usłużny skład sędziowski pod przewodnictwem sędziego Romana Kryżego, gorliwie takie kary zasądził.

dyktatura ciemniaków

Dyktatura ciemniaków w PRL polegała też m.in. na woluntaryzmie gospodarczym; decyzje gospodarcze zapadały w całkowitym oderwaniu od realiów ekonomicznych, zaś ich głównym celem było uzyskanie efektu propagandowego. Własność państwowa była wtedy dominującą formą własności i tylko ona była uznawana za tę właściwą. Każda własność prywatna była zagrożona konfiskatą, i od czasu do czasu władze dokonywały takich pokazowych konfiskat, pod różnymi pretekstami. Aparat urzędniczy był nastawiony wrogo do obywateli a nieliczna przedsiębiorczość prywatna była przez władze zwalczana. Najsłynniejszym przykładem tego zwalczania była tzw. bitwa o handel, proklamowana przez Hilarego Minca – ówczesnego wicepremiera. Jak łatwo się domyślić, bitwa została wygrana przez władze.

dyktatura ciemniaków

Dyktatura ciemniaków widziała otaczającą ją rzeczywistość w barwach czarno białych. Według niej, obok członków zdrowego jądra narodu, którzy nie tylko popierali, ale wręcz kochali władzę, istnieli zdrajcy, zaplute karły reakcji, warchoły, sprzedawczykowie na usługach obcych, w szczególności na usługach niemieckich odwetowców i innych ‚wiadomych sił’. Wszyscy ci wrogowie Polski Ludowej starali się sypać piach w tryby historii i przeszkadzali w marszu ku świetlanej przyszłości. Walka z nimi miała różne oblicza: od krwawego terroru w początkowej fazie, do presji wywieranej przez państwowe media w fazie schyłkowej. Ważnym narzędziem władzy było szczucie jednych grup społecznych na drugie. Metody szczucia zostały zastosowane z wielkim powodzeniem we wspomnianym powyżej roku 1968; pierwsze wystąpienia studenckie były pacyfikowane przez tzw. aktyw robotniczy, czyli osiłków wyposażonych w długie drewniane pałki, rekrutowanych w warszawskich fabrykach i zwożonych ciężarówkami lub autokarami na miejsca studenckich wieców.

dyktatura ciemniaków

W drugiej fazie dyktatury ciemniaków władze odkryły, że istnieje stosunkowo łatwy sposób na pozyskanie poklasku gawiedzi. Tym cudownym sposobem okazały się pożyczki zagraniczne, dzięki którym standard życia w Polsce podniósł się na kilka lat, po roku 1970. Gawiedź była zachwycona i skłonna do puszczenia w niepamięć całego wielkiego katalogu przewin władzy. Niestety pożyczki, oprócz licznych zalet, mają jedną wadę: trzeba je spłacać. Dlatego pierwsza dyktatura ciemniaków upadła z powodu braku pieniędzy. Nie upadła jednak szybko; jej konwulsje trwały wystarczająco długo, żeby obrzydzić życie całemu pokoleniu.

dyktatura ciemniaków

Dzisiejsza dyktatura ciemniaków ma miejsce w zupełnie innych okolicznościach niż ta sprzed lat i znacznie się od tamtej różni. Przede wszystkim ośrodek władzy zmienił swój adres i nie mieści się już na rogu Alej Jerozolimskich i Nowego Światu. Ale dzisiejsza dyktatura ciemniaków ma też wiele cech wspólnych z tamtą PRL-owską. Podobnie jak przed laty, główny dysponent władzy nie ma żadnej państwowej funkcji – jest tylko szeregowym posłem. Zrządzeniem losu zarówno jego cechy osobowe, jak i aparycja, bardzo przypominają cechy i aparycję Władysława Gomułki. Dyktatura ciemniaków nr 2 odkryła ponownie sposób na pozyskanie poklasku gawiedzi. Sposobem tym okazały się pożyczki zagraniczne, którymi finansuje się transfery socjalne. Gawiedź jest zachwycona.

dyktatura ciemniaków

Dyktatura ciemniaków nr 2, nauczona doświadczeniami swojej poprzedniczki, znalazła sposób na uniknięcie problemu braku pieniędzy, który obalił tę pierwszą. Mianowicie spłaca zaciągnięte pożyczki – nowymi pożyczkami. Na razie to działa, ale nadejdzie chwila, gdy działać przestanie. Ilu pokoleniom Polaków obrzydzi życie dyktatura ciemniaków nr 2?

14 komentarzy

  1. Rop 24/07/2017
    • Jan Adamski 24/07/2017
  2. mmm777 24/07/2017
    • Jan Adamski 24/07/2017
      • mmm777 25/07/2017
        • picton 25/07/2017
          • Jan Adamski 26/07/2017
          • mmm777 27/07/2017
        • taxus 26/07/2017
  3. gusioo 25/07/2017
  4. spokojny 26/07/2017
    • Jan Adamski 26/07/2017
    • mmm777 27/07/2017
  5. mmm777 27/07/2017

Dodaj komentarz